Zabieg podniesienia dna zatoki szczękowej w świetle nowych badań

Streszczenie

Podniesienie dna zatoki szczękowej pozostaje jedną z najlepiej udokumentowanych procedur augmentacyjnych w implantologii bocznego odcinka szczęki. Współczesna literatura przesuwa jednak akcent z pytania czy wykonać sinus lift na pytanie u kogo, jaką metodą, z jakim materiałem i czy graft jest w ogóle konieczny.

Najnowsze dane wskazują, że klasyczna augmentacja przez okno boczne nadal ma mocną pozycję w przypadkach znacznego zaniku pionowego, ale w wybranych sytuacjach coraz silniej konkurują z nią techniki przezwyrostkowe, krótkie implanty, zabiegi bez materiału kościozastępczego oraz protokoły minimalnie inwazyjne.

Kluczowego znaczenia nabierają dziś CBCT, ocena patologii zatokowych, analiza przegród kostnych, grubości ściany bocznej, grubości błony Schneidera oraz ocena możliwości uzyskania stabilizacji pierwotnej implantu.

Aktualna zmiana paradygmatu

Przez wiele lat sinus lift traktowano jako procedurę niemal automatycznie związaną z użyciem materiału augmentacyjnego. Obecnie obraz jest bardziej zniuansowany.

Przeglądy badań randomizowanych wskazują, że w wybranych przypadkach podniesienie dna zatoki bez wypełniacza może dawać porównywalne wyniki przeżycia implantów i przyrostu wysokości kostnej do technik graftowanych, zwłaszcza gdy implant zapewnia stabilizację skrzepu i utrzymanie przestrzeni pod błoną Schneidera.

W przeglądzie RCT z 2026 roku obejmującym techniki bezgraftowe autorzy ocenili, że bezgraftowe bezpośrednie i pośrednie podniesienie dna zatoki może być porównywalne z technikami graftowanymi pod względem przeżycia implantów i pionowego przyrostu kości, przy mniejszej inwazyjności i kosztach.

Dane prospektywne również wspierają ostrożne stosowanie koncepcji graftless u odpowiednio dobranych pacjentów. W badaniu klinicznym z 2024 roku bezgraftowe podniesienie zatoki z jednoczasową implantacją uznano za metodę przewidywalną i efektywną kosztowo, pod warunkiem właściwej stabilizacji pierwotnej implantów i starannej selekcji przypadków.

Miejsce klasycznego sinus liftu

Klasyczna technika okna bocznego nie została wyparta. Pozostaje standardem w przypadkach znacznego zaniku pionowego, potrzeby dużego przyrostu objętości, planowanej odbudowy wielopunktowej, niekorzystnej anatomii dna zatoki albo konieczności bezpośredniej kontroli wzrokowej błony Schneidera.

Nowe badania nie tyle kwestionują skuteczność metody bocznej, ile wskazują, że nie powinna być ona jedynym algorytmem dla wszystkich pacjentów.

W sytuacjach granicznych rośnie znaczenie decyzji między implantem krótkim, techniką przezwyrostkową, lateral window oraz zabiegiem jedno- lub dwuetapowym. Metaanaliza z 2024 roku sugerowała porównywalne wyniki kliniczne krótkich implantów oraz implantów długich z augmentacją zatoki; krótkie implanty wykazywały mniejszą utratę kości brzeżnej, choć długie implanty z sinus lift miały tendencję do niższego ryzyka niepowodzenia.

Przegląd badań randomizowanych z minimum pięcioletnią obserwacją również nie wykazał istotnych różnic w sukcesie i przeżyciu między krótkimi implantami a implantami długimi z augmentacją zatoki, choć autorzy zwracali uwagę na ryzyko błędu systematycznego w dostępnych pracach.

Znaczenie anatomii i powikłań

Najnowsze prace mocno podkreślają znaczenie anatomii zatoki. Przegrody zatokowe istotnie zwiększają ryzyko perforacji błony Schneidera.

Metaanaliza z 2024 roku obejmująca 10 badań wykazała całkowitą częstość perforacji błony na poziomie około 19%. W obecności przegród częstość perforacji wynosiła około 39,8%, a bez przegród około 12,3%.

Jednocześnie nowsze dane wskazują, że naprawiona perforacja błony Schneidera nie musi automatycznie oznaczać gorszego rokowania. W retrospektywnym badaniu kohortowym z 2025 roku perforacje wystąpiły w 23,74% przypadków, ale po naprawie przy użyciu usieciowanej membrany kolagenowej wczesne niepowodzenia implantów i przyrost kości były porównywalne z przypadkami bez perforacji.

Wnioski praktyczne

Współczesny sinus lift należy planować jako procedurę zindywidualizowaną. O wyborze metody powinny decydować: resztkowa wysokość kości, szerokość wyrostka, liczba implantów, jakość kości, fenotyp zatoki, obecność przegród, grubość błony Schneidera, drożność kompleksu ujściowo-przewodowego, obecność zmian zapalnych, możliwość uzyskania stabilizacji pierwotnej oraz plan protetyczny.

W dydaktyce specjalizacyjnej warto podkreślać, że większa augmentacja nie zawsze oznacza lepsze leczenie. W przypadkach umiarkowanego zaniku należy rozważyć krótkie implanty, metody przezwyrostkowe lub ograniczoną augmentację. W przypadkach dużego zaniku, niekorzystnej anatomii, konieczności szerokiej odbudowy pionowej lub braku stabilizacji pierwotnej klasyczny zabieg przez okno boczne nadal pozostaje procedurą referencyjną.