Sprawdzone materiały do sinus lift

Wprowadzenie

Wybór materiału do podniesienia dna zatoki szczękowej powinien wynikać z jego właściwości biologicznych, zdolności do utrzymania przestrzeni, tempa resorpcji, dokumentacji klinicznej, bezpieczeństwa, przewidywalności i dostępności.

W praktyce klinicznej najczęściej stosuje się kość autogenną, ksenografty bydlęce lub świńskie, allografty, syntetyczne materiały dwufazowe HA i β-TCP, sam β-TCP, hydroksyapatyt, mieszaniny materiałów oraz dodatki biologiczne takie jak PRF.

Kość autogenna

Kość autogenna pozostaje biologicznym punktem odniesienia, ponieważ zawiera elementy osteogenne, osteoindukcyjne i osteokondukcyjne. Jej przewagą jest potencjał biologiczny, szczególnie w dużych defektach, u pacjentów z obniżonym potencjałem regeneracyjnym albo przy konieczności szybszej przebudowy.

Ograniczenia to konieczność miejsca dawczego, większa chorobowość, ograniczona objętość i zmienność resorpcji. Współcześnie kość autogenna jest często stosowana nie jako jedyny materiał, lecz jako składnik mieszaniny, aby połączyć potencjał biologiczny autograftu ze stabilnością objętościową materiału wolniej resorbowalnego.

Ksenografty bydlęce i DBBM

DBBM należy do najlepiej udokumentowanych materiałów w augmentacji zatoki. Jego główną zaletą jest bardzo dobra stabilność objętościowa i powolna resorpcja.

Wada jest równocześnie konsekwencją tej zalety: cząstki materiału mogą pozostawać w augmentacie przez długi czas, co histologicznie oznacza większy udział resztkowego materiału i mniejszy udział nowej kości w porównaniu z materiałami szybciej przebudowującymi się.

Badanie split-mouth z 2025 roku wskazało, że połączenie mineralnego materiału bydlęcego z lokalnymi wiórami kości autogennej zapewniało większą stabilność wymiarową niż sama kość autogenna po roku obserwacji.

Dwufazowe fosforany wapnia: HA i β-TCP

Biphasic calcium phosphate łączy wolniej resorbowalny hydroksyapatyt z szybciej resorbowalnym β-TCP. Proporcja HA do β-TCP ma znaczenie kliniczne: wyższy udział HA zwykle zwiększa stabilność, a wyższy udział β-TCP przyspiesza resorpcję i przebudowę.

BCP jest atrakcyjny dla pacjentów, którzy nie akceptują materiałów pochodzenia zwierzęcego, oraz w sytuacjach, w których operator oczekuje bardziej kontrolowanej resorpcji.

Sieciowa metaanaliza z 2025 roku wykazała, że autografty dawały większy odsetek nowej kości niż BCP, allografty również przewyższały BCP w tym zakresie, natomiast ksenografty miały mniej nowej kości i więcej resztkowego materiału niż BCP. Wniosek praktyczny jest taki, że BCP jest materiałem skutecznym, ale jego wybór powinien zależeć od oczekiwanego tempa resorpcji i wymagań objętościowych.

Allografty

Allografty, czyli materiały pochodzenia ludzkiego, są dobrze udokumentowane w regeneracji kości, a w analizach histomorfometrycznych mogą wykazywać korzystny udział nowo powstałej kości.

Ich ograniczenia są związane z dostępnością, regulacjami prawnymi, procedurami bankowania tkanek, akceptacją pacjenta i różnicami między produktami. W ośrodkach z dobrze rozwiniętym systemem bankowania tkanek allograft może być wartościową alternatywą dla kości autogennej lub składnikiem mieszaniny.

Koncentraty płytkowe: PRF, PRP, CGF

Koncentraty płytkowe należy traktować przede wszystkim jako adiuwant biologiczny, a nie uniwersalny substytut materiału kościozastępczego.

Metaanaliza z 2025 roku wykazała, że dodanie koncentratów płytkowych do graftu może poprawiać resorpcję materiału, wysokość nowej kości i odsetek nowo powstałej kości, ale nie wykazało istotnej różnicy w sukcesie implantologicznym, ISQ, kontakcie kość–implant ani częstości powikłań.

Praktyczny wniosek jest prosty: PRF lub PRP może poprawiać gojenie tkanek miękkich, manipulację materiałem i wczesną fazę regeneracji, ale nie powinien być przedstawiany jako metoda kompensująca błędy chirurgiczne, brak stabilizacji lub niewłaściwy dobór przypadku.

Membrany kolagenowe i materiały pomocnicze

Membrany kolagenowe są istotne w zamykaniu okna bocznego, stabilizacji materiału oraz naprawie perforacji błony Schneidera. Dane z 2025 roku sugerują, że naprawa perforacji przy użyciu usieciowanej membrany kolagenowej może prowadzić do podobnych wyników wczesnych jak w przypadkach bez perforacji, o ile perforacja zostanie prawidłowo zaopatrzona.

Praktyczna klasyfikacja materiałów

Wniosek

Sprawdzony materiał do sinus lift to niekoniecznie materiał dający największy procent nowej kości w biopsji. W praktyce najważniejsze są stabilność objętościowa, integracja z kością, bezpieczeństwo, przewidywalność, dokumentacja kliniczna oraz zgodność z planem implantoprotetycznym.

W wielu przypadkach najlepsze efekty daje nie pojedynczy materiał, lecz rozsądnie dobrana kombinacja: na przykład materiał stabilny objętościowo z dodatkiem kości autogennej lub biologicznym adiuwantem.